Pyłek roślin

Ziarna pyłku roślin są to męskie komórki rozrodcze roślin. Gdy pyłek osadzi się na błonie śluzowej nosa substancje uczulające przedostają się do błony śluzowej i u osoby uczulonej w ciągu kilku minut wystąpią objawy alergiczne.

Najczęstsze objawy uczulenia na pyłek roślin to:

  • wodnisty katar,
  • kichanie,
  • swędzenie nosa i oczu,
  • niedrożność nosa.

W poszczególnych latach termin rozpoczęcia i zakończenia pylenia mogą różnić się od średnich wieloletnich. Wystąpienie objawów uczuleniowych pomimo leczenia świadczyć może o jego nieskuteczności, ale może być też spowodowane narażeniem chorego na wyjątkowo wysokie stężenie alergenów. Z drugiej strony brak lub niewielkie objawy w trakcie sezonu pylenia świadczyć mogą o wysokiej skuteczności terapii, lub też o niewielkiej ekspozycji chorego na alergen np. w przypadku niskich stężeń pyłku roślin.

Jak się leczyć

kalendarz pylenia

Kalendarz pylenia pozwali Ci sprawdzić, jakie stężenie alergenów występuje w różnych miesiącach roku w wybranych regionach Polski, dzięki czemu będziesz w stanie odpowiednio się przygotować do sezonu.

Aby sprawdzić stężenie, wybierz interesujący Cię region.

Slide Image
Slide Image
Slide Image
Slide Image

Region 1

  I II III IV V VI VII VIII IX X XI
Leszczyna
Olsza
Brzoza
Topola
Dąb
Trawy
Babka
Szczaw
Pokrzywa
Komosa
Bylica
Ambrozja
Cladosporium
Alternaria

Region 2

  I II III IV V VI VII VIII IX X XI
Leszczyna
Olsza
Brzoza
Topola
Dąb
Trawy
Babka
Szczaw
Pokrzywa
Komosa
Bylica
Ambrozja
Cladosporium
Alternaria

Region 3

  I II III IV V VI VII VIII IX X XI
Leszczyna
Olsza
Brzoza
Topola
Dąb
Trawy
Babka
Szczaw
Pokrzywa
Komosa
Bylica
Ambrozja
Cladosporium
Alternaria

Region 4

  I II III IV V VI VII VIII IX X XI
Leszczyna
Olsza
Brzoza
Topola
Dąb
Trawy
Babka
Szczaw
Pokrzywa
Komosa
Bylica
Ambrozja
Cladosporium
Alternaria

Grupy leków stosowanych w leczeniu ANN

Celem leczenia alergicznego nieżytu nosa jest całkowite ustąpienie lub co najmniej znaczące złagodzenie uciążliwych dolegliwości.

Dobór leków zależy od rodzaju i stopnia nasilenia objawów. Leczenie warto rozpocząć jeszcze przed wstąpieniem pierwszych dolegliwości, po uzyskaniu informacji o zagrożeniu obecnością uczulającego alergenu, a najpóźniej w dniu pojawienia się pierwszych objawów. Pozwoli to na wykorzystanie efektu profilaktycznego zastosowanych leków. Podstawowe grupy leków znajdujące zastosowanie w leczeniu alergicznego nieżytu nosa to glikokortykosteroidy donosowe i leki przeciwhistaminowe. Inne leki mają działanie jedynie pomocnicze. Metodą leczenia przyczynowego, której zlecenie rozważyć może specjalista alergolog, jest immunoterapia alergenowa.

Glikokortykosteroidy donosowe

  • Zasadniczą grupą leków stosowanych w leczeniu alergicznego nieżytu nosa zarówno u dzieci, jak i u dorosłych, są glikokortykosteroidy donosowe, których zadaniem jest powstrzymanie procesu zapalenia alergicznego i zmniejszenie ryzyka powikłań.
  • Regularna ich aplikacja skutecznie redukuje objawy choroby, w tym między innymi niedrożność nosa, co daje tym lekom wyraźną przewagę nad innymi.
  • Maksymalny efekt działania glikokortykosteroidów donosowych zostaje osiągnięty w ciągu kilku dni, dlatego też w początkowym okresie, przy bardzo nasilonych objawach chorobowych można równocześnie zastosować leki zmniejszające obrzęk błony śluzowej nosa oraz leki przeciwhistaminowe (donosowo lub ogólnie).

Leki przeciwhistaminowe

  • W leczeniu alergicznego nieżytu nosa znajdują zastosowanie leki przeciwhistaminowe drugiej generacji, które skutecznie redukują objawy takie jak: wydzielina z nosa, świąd nosa i kichanie.
  • Charakteryzuje je wysoka skuteczność, a ponieważ blokują wybiórczo receptor histaminowy H1 pozbawione są wielu działań niepożądanych, które są efektem działania leków pierwszej generacji, które w terapii alergicznego nieżytu nosa nie powinny być stosowane.
  • Działanie hamujące na ośrodkowy układ nerwowy wykazują w stopniu zbliżonym do placebo, choć wyraźna jest tu zmienność osobnicza.

JAK PRZYJMOWAĆ DONOSOWE GLIKOKORTYKOSTEROIDY (dnGKS) W POSTACI AEROZOLU?

  • 1.

    Głowę trzymaj w naturalnej, pionowej pozycji.

  • 2.

    Oczyść nos z wydzieliny poprzez delikatne wydmuchanie nosa.

  • 3.

    W przypadku, gdy drożność nosa jest upośledzona zastosuj objawowo leki obkurczające błonę śluzową nosa (np.: preparaty oksymetazoliny) przed podaniem dnGKS (w pierwszych 5-ciu dniach leczenia).

  • 4.

    W przypadku obecności gęstej wydzieliny śluzowej lub strupów przed podaniem dnGKS zastosuj izotoniczny roztwór wody morskiej lub soli fizjologicznej w celu przepłukania jam nosa.

  • 5.

    Przez okres 10 sekund energicznie wstrząsaj preparat dnGKS (rozpoczynając nowe opakowanie kilkukrotnie naciśnij dozownik w celu napełnienia przewodów dozownika).

  • 6.

    Włóż końcówkę urządzenia aplikującego do nosa (płytko, nie dotykając przegrody nosa).

  • 7.

    Skieruj aplikator do boku, w stronę przeciwną w stosunku do przegrody nosa (tak, aby oś przechodząca przez aplikator była skierowana na wewnętrzny kat oka, a w płaszczyźnie poziomej pod kątem 60 stopni w stosunku do dna jamy nosowej).

  • 8.

    Możesz użyć prawej ręki do aplikacji leku w lewym przewodzie nosowym, a lewej ręki do podania leku w prawym przewodzie nosowym.

  • 9.

    Uruchom dozownik leku tak, jak to jest zalecane przez producenta i podaj liczbę dawek zaleconą przez lekarza. Lek należy podawać w casie bezdechu.

  • 10.

    Delikatnie wciągnij, a po chwili wypuść powietrze nosem.

Face
JAK PRZYJMOWAĆ DONOSOWE GLIKOKORTYKOSTEROIDY (dnGKS) W POSTACI AEROZOLU?

Profilaktyka

Działania profilaktyczne powinny zostać wdrożone przez osoby z alergią jako ważny element postępowania, ponieważ mają na celu ograniczenie objawów choroby i jej progresji. Pierwszym krokiem jest identyfikacja uczulającego alergenu, w oparciu o diagnostykę alergologiczną. U osób uczulonych na alergeny pyłku roślin i grzybów pleśniowych działania prewencyjne zmierzają do ograniczenia ekspozycji na te aeroalergeny. Zadanie to ułatwiają informacje o aktualnym i prognozowanym stężeniu pyłku roślin i spor grzybowych w powietrzu atmosferycznym. Warto pamiętać, iż obok działań ograniczających narażenie na alergen, wprowadzenie wczesnego leczenia glikokortykosteroidami donosowymi pozwoli na wykorzystanie ich efektu profilaktycznego, a tym samym zapobiegnie pełnemu rozwojowi objawów chorobowych.

uczulenie na pyłki

Zalecenia dla osób z pyłkowicą podkreślają aby w okresie, gdy stężenie uczulającego pyłku w powietrzu atmosferycznym jest na danym terenie najwyższe:

  • unikać aktywności na wolnym powietrzu, otwierania okien w domu i w samochodzie,
  • przed koniecznym wyjściem z domu, założyć okulary słoneczne chroniące oczy przed kontaktem z alergenem
  • po powrocie do domu należy zmienić odzież i spłukać z ciała osadzone alergeny
  • na spacery najlepiej wybierać się po silnym, długotrwałym deszczu
  • koszenie trawników w rejonie miejsca zamieszkania warto zorganizować odpowiednio wcześnie, jeszcze przed rozwinięciem się kwiatostanów traw.

uczulenie na alergeny roztoczy kurzu

U chorych z alergicznym nieżytem nosa i/lub astmą oskrzelową uczulonych na alergeny roztoczy kurzu domowego zalecane są wielokierunkowe działania obejmujące jednoczesne stosowanie kilku metod ograniczających ekspozycję na uczulające alergeny wewnątrz pomieszczeń mieszkalnych.

  • Podkreślana jest rola zachowania czystości w pomieszczeniach mieszkalnych, częste wietrzenie, obniżenie poziomu wilgotności powietrza.
  • Z domu usunąć należy zbędne przedmioty gromadzące kurz, a z pozostałych, kurz usuwać wilgotną ściereczką i odkurzaczem z wysokowydajnym filtrem HEPA.
  • Roztocze giną w bardzo niskiej temperaturze, dlatego poduszki i kołdry warto okresowo poddawać działaniu ujemnej temperatury oraz regularnemu praniu.

Wprowadzenie zasad profilaktyki powinno iść w parze ze ścisłym przestrzeganiem lekarskich zaleceń terapeutycznych.

uczulenie na grzyby pleśniowe

Zalecenia dla osób uczulonych na grzyby pleśniowe obejmują:

  • unikanie prac wymagających kontaktu z ziemią; rolnych, ogrodniczych, w tym grabienia liści oraz unikanie pobytu w domkach letniskowych, drewnianych altankach, pomieszczeniach gospodarskich na wsi
  • nie zaleca się też spacerów w wilgotnym lesie, szczególnie w okresie późnego lata i jesieni
  • ważna jest dbałość o czystość oraz prawidłową wentylację i niski poziom wilgotności powietrza w pomieszczeniach zamkniętych, między innymi w kuchni, łazience i piwnicy

Działania te wpłyną na ograniczenie kontaktu z alergenami grzybów mikroskopowych.

Alergeny

Ambrozja 588e6c4d7c1ea42a6455ca65d9e650020ecebe1fb353da1973fcff61abbf1efc

Ambrozja

Chwast z rodziny Astrowatych. Kwitnienie w Polsce przypada na drugą połowę sierpnia, wrzesień i pierwszą dekadę października. Rzadko osiąga wysokie stężenia. Bardzo wysokie stężenia notowane są na Węgrzech, we Francji i Ukrainie.

Trawy 29b22c6834225994df88dc478c81c855f8baee3ba2734ecc8dd6d6fa4f21fac3

Trawy

Alergeny pyłku traw są najczęstszą przyczyną objawów alergicznego nieżytu nosa i atopowej astmy pyłkowej. Główny okres pylenia traw przypada w Polsce na czerwiec i pierwszą połowę lipca. Uczulają zarówno ziarna pyłku traw uprawnych jak i zbóż (przede wszystkim żyta). Reakcje krzyżowe z melonem i pomidorem.

Bylica 0a751f0692408113b751499b54c25b3799f8ab46a1719d10ef8828bed583aba6

Bylica

Uczulenie na alergeny pyłku bylicy (popularny chwast) jest trzecią, co do częstości (po pyłku traw i brzozy) przyczyną alergicznego nieżytu nosa w Polsce. Większość objawów pyłkowicy w drugiej połowie lipca i w sierpniu wywołanych jest przez alergeny pyłku bylicy. Reakcje krzyżowe z selerem, marchwią, ziołami i przyprawami.

Brzoza f48ca1dae40b2f15863cc9bc68b106c40da79ac0d8affdfa1514520aa55d91b3

Brzoza

Alergeny pyłku brzozy są w Polsce, po alergenach pyłku traw, najczęstszą przyczyną objawów alergicznego nieżytu nosa i atopowej astmy pyłkowej. Pylenie brzozy przypada w Polsce kwiecień. Uczuleniu na alergeny pyłku brzozy zwykle towarzyszy uczulenie na alergeny pyłku leszczyny i olszy. Reakcje krzyżowe z pyłkiem leszczyny i olszy oraz z jabłkiem, brzoskwinią, selerem, marchwią..

Cis 6fc51f770bc07e1d201d32a24a0359716561aa943ab137645a8e8fa5b1bbb198

Cis

Cisy sadzone w ogrodach i parkach zakwitają wcześniej niż dzikorosnące w lasach. Sezon pylenia przypada na luty i marzec.

Dab b08d6dc2e7097546642e314e9ed4932f1eb7939efed376ebd3f6cdbd9d3708fb

Dąb

Dęby pylą w maju. Zarówno w miastach jak i w liściastych lasach notowane jest wysokie stężenie pyłku dębu.

Grab 1ada96074acd7f02dd0716eb4c87549e27fc8e1d13850020b65eb045ecc9b986

Grab

Drzewo sadzone w miejskich parkach i rosnące dziko w lasach. Okres pylenia przypada na marzec i kwiecień.

pokaż więcej

Pytania do eksperta

Czy glikokortykosteroidy donosowe można stosować przewlekle ?

Nowoczesne preparaty glikokortykosteroidów donosowych są dobrze tolerowane. Rzadko występujące miejscowe działania niepożądane takie jak wysuszenie błony śluzowej, tworzenie się strupów, niewielkie krwawienie z nosa są zazwyczaj łagodne i mogą wiązać się z nieprawidłową techniką podania leku. Prawidłowo w trakcie aplikacji dozownik należy skierować na bocznąa ścianę przewodu nosowego, a nie na przegrodę nosa. Przed zastosowaniem leku na błonę śluzową nos należy oczyścić np. poprzez przepłukanie jam nosa roztworem wody morskiej lub soli fizjologicznej. Nowoczesne glikokortykosteroidy stosowane do nosa w standardowych dawkach nie mają działania ogólnoustrojowego i mogą być stosowane przewlekle.

Czy leczenie alergicznego nieżytu nosa jest ważne dla współistniejącej astmy oskrzelowej ?

Alergiczny nieżyt nosa stanowi istotny czynnik ryzyka rozwoju astmy oskrzelowej, co można modyfikować poprzez wczesne wdrożenie swoistej immunoterapii alergenowej. Zgodnie z koncepcją "jedne drogi oddechowe, jedna choroba" alergiczny nieżyt nosa często współistnieje z astmą, co pogarsza jakość życia chorego i skutkuje cięższym przebiegiem astmy. W takiej sytuacji skuteczne leczenie alergicznego nieżytu nosa, oparte o glikokortykosteroidy donosowe, jest wsparciem dla terapii astmy, prowadzącym do lepszej kontroli choroby astmatycznej.

Jakich efektów można oczekiwać po odczulaniu ?

Odczulanie, czyli swoista immunoterapia alergenowa jest jedyną przyczynową metodą leczenia alergicznego nieżytu nosa. Polega na podawaniu stopniowo wzrastających dawek alergenu choremu, u którego stwierdzono uczulenie na ten czynnik. Ma ona na celu wywołanie tolerancji alergenu, a tym samym redukuję objawów choroby, co zdecydowanie poprawia jakość życia chorego. Wprowadzona na wczesnym etapie choroby alergicznej wpływa na zmianę naturalnego przebiegu choroby alergicznej, zapobiegając jej progresji. Jest to leczenie zlecane i prowadzone jedynie przez specjalistę alergologa.

zadaj własne pytanie
image